هفته ۲۳ بارداری - وضعیت مادر و جنین در هفته بیست و سوم
شاید این سؤال برای بسیاری از مادران مطرح باشد که هفته ۲۳ بارداری یعنی چند ماهگی؟ هفته بیست و سوم در ابتدای ماه ششم بارداری قرار دارد و همچنان بخشی از سه ماهه دوم بارداری محسوب میشود؛ دورهای که رشد جنین سرعت بالایی دارد و بدن مادر بهتدریج برای ورود به سه ماهه سوم آماده میشود.
هفته بیست و سوم زمان مهمی برای رشد و تکمیل ریههای جنین است. جنین در این هفته ادرار میکند، عروق خونی از روی پوستش مشخص است، لایههای چربی زیر پوستیاش قوام پیدا کردهاند و اندامهای داخلیاش کاملتر شدهاند. البته در کنار این تغییرات جنینی، مادر نیز در هفته ۲۳ بارداری دچار تغییراتی میشود.
افزایش وزن تدریجی، تورم خفیف دست و پا، کمردرد، گرفتگی عضلات پا، افزایش ترشحات واژینال و گاهی سوزش معده از جمله علائم شایع این هفته هستند. همچنین با بزرگتر شدن رحم، فشار بیشتری به مثانه و ستون فقرات وارد میشود که میتواند باعث تکرر ادرار یا احساس سنگینی در ناحیه لگن شود. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره قصد داریم به طور کامل در مورد تغییرات هفته بیست و سوم بارداری بیشتر توضیح دهیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
تغییرات جنین در هفته بیست و سوم بارداری
در هفته ۲۳ بارداری، اندازه جنین تقریباً به اندازه یک انبه متوسط است. قد او از سر تا نوک پا حدود ۲۸ سانتیمتر و وزنش نزدیک به ۵۰۰ گرم میرسد. رشد جنین در این مرحله سرعت بیشتری پیدا میکند و بسیاری از سیستمهای حیاتی بدن او به تکامل قابلتوجهی میرسند.
افزایش قابلتوجه قد و وزن جنین
در هفته بیست و سوم، افزایش وزن جنین شتاب میگیرد و طی هفتههای آینده چند برابر خواهد شد. این رشد سریع، نشانه عملکرد مناسب جفت و دریافت کافی مواد مغذی است.
رشد سریعتر عضلات و استخوانها
عضلات و استخوانهای جنین قویتر میشوند و اسکلت او استحکام بیشتری پیدا میکند. حرکات او نیز به دلیل همین رشد عضلانی محسوستر است.
تکامل بیشتر مغز و سیستم عصبی
مغز جنین در حال ایجاد ارتباطات عصبی پیچیدهتری است. سیستم عصبی مرکزی رشد چشمگیری دارد و هماهنگی حرکتی بهتر میشود.
حرکات قویتر و هماهنگتر
به دلیل فعال شدن سیستم عصبی و عضلانی، لگد زدنها و حرکات کششی جنین قویتر و منظمتر احساس میشوند.
واکنش واضحتر به صداها و نور
قدرت شنوایی جنین افزایش یافته و او میتواند صدای ضربان قلب مادر، صحبتها و حتی صداهای محیط را تشخیص دهد. همچنین به نورهای شدید از پشت شکم مادر واکنش نشان میدهد.
تکامل ریهها و شروع تولید سورفکتانت
ریهها در حال بلوغ هستند و مادهای به نام سورفکتانت تولید میشود که به باز ماندن کیسههای هوایی پس از تولد کمک میکند و از چسبیدن آنها جلوگیری میکند.
شکلگیری رگهای خونی در ریهها
شبکه عروق خونی در ریهها در حال گسترش است تا اکسیژنرسانی پس از تولد بهدرستی انجام شود.
رشد موهای سر، ابروها و مژهها
موهای سر ضخیمتر شده و ابروها و مژهها واضحتر دیده میشوند که چهره جنین را شبیهتر به نوزاد تازه متولد شده میکند.
ضخیمتر شدن پوست و کاهش شفافیت آن
با افزایش لایههای پوستی، پوست جنین کمتر شفاف میشود و رگهای خونی بهتدریج کمتر نمایان خواهند شد.
پوشیده شدن پوست با ورنیکس
لایهای سفید و چرب به نام ورنیکس روی پوست جنین را میپوشاند که از آن در برابر مایع آمنیوتیک محافظت میکند.
افزایش چربی زیرپوستی
چربی زیرپوستی بهتدریج ذخیره میشود و به تنظیم دمای بدن پس از تولد کمک میکند.
تمرین منظم بلع مایع آمنیوتیک
جنین مایع آمنیوتیک را میبلعد و از طریق ادرار دفع میکند. این فرآیند به تمرین عملکرد دستگاه گوارش و کلیهها کمک میکند.
بهبود عملکرد دستگاه گوارش
سیستم گوارشی فعالتر شده و برای هضم شیر پس از تولد آماده میشود، هرچند دفع مدفوع اصلی (مکونیوم) معمولاً پس از تولد اتفاق میافتد.
در مجموع، هفته ۲۳ بارداری مرحلهای مهم در تکامل ریهها، مغز و سیستمهای حیاتی جنین است و او هر روز شباهت بیشتری به یک نوزاد کامل پیدا میکند.
به نقل از Baby Center
در هفته بیستوسوم بارداری، چشمهای جنین در زیر پلکهای بسته شروع به حرکت میکنند، رگهای خونی در ریهها در حال رشداند، و او میتواند صداهای بلند مثل پارس کردن سگ را بشنود.
At 23 weeks pregnant, your baby’s eyes are starting to move under their closed lids, blood vessels in the lungs are growing, and they can hear loud sounds like a dog barking.
پیشنهاد میکنیم مقاله "سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی جنین و خطرات آن" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.
تغییرات بدن مادر در هفته بیست و سوم بارداری
دوران بارداری برای همه مادران تجارب یکسانی نخواهد داشت؛ زیرا هر فردی ممکن است علائم و نشانههای متفاوتی را تجربه کند و تغییرات بدن هر فرد با دیگری فرق خواهد داشت؛ بنابراین هیچگاه نسخه دیگران را برای خود نپیچید و تنها طبق نظر پزشک خود عمل کنید.
* مقاله جنین پسر در کدام سمت رحم را مطالعه کنید.
بیشترین تغییر بدن مادر، تغییری است که در ظاهر بدن خود احساس میکند و از هفته بیست و یکم و هفته ۲۲ بارداری به صورت جدی و واضح شروع می شود. به دلیل رشد روزانه جنین که در این روزها و در هفته بیست و سوم بارداری سرعت بیشتری پیدا میکند، شکم مادر روز به روز بزرگتر میشود. تا این هفته وزن مادر به طور میانگین حدود 7-5 کیلوگرم افزایش مییابد. علاوه بر تغییرات ظاهری مادر، اتفاقات مهم دیگری هم در بدن مادر اتفاق میافتد که عبارتاند از:
رشد رحم مادر
با ورود مادر به هفته ۲۳ بارداری، رحم تا حدی بزرگ شده است که شکم حدود 4 سانتیمتر بالا میآید. به علت اینکه بخش زیرین رحم مادر روی مثانه قرار گرفته است، با بزرگ شدن رحم فشار وارد بر مثانه افزایش مییابد. این اتفاق باعث چکه کردن ادرار میشود. نگران نباشید و هرگز خجالت نکشید زیرا این اتفاقات برای مادران باردار کاملاً طبیعی است.
نسبت به نشت مایعات حساس باشید؛ زیرا مایع آمنیوتیک یک مایع بیبو است و گاهی نشت میکند. اگر نشت مایعات از شما برای مدت طولانی ادامه پیدا کرد به پزشک مراجعه کنید.
پیشنهاد میکنیم مقاله "انقباضات رحم در بارداری | انقباضات شکم در اوایل بارداری نشانه چیست" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.
تغییر حجم خون مادر
در هفته بیست و سوم بارداری ممکن است دفعات بیشتری به سرویس بهداشتی مراجعه کنید. علت این تکرر ادرار شما افزایش حجم خون در بخشهای پایین بدنتان میباشد. به طور کلی افزایش حجم خون در بدن مادران مادر میتواند باعث افزایش میزان ادرار و افزایش ترشحات واژینال شود؛ بنابراین در صورت نشت مایعات از بدن خود نگران نشوید. در صورتی که خون در ادرار زنان دیده شود و یا در قسمت پایین شکم خود احساس درد و ناراحتی کنند، لازم است حتماً به پزشک مراجعه کنند.
رؤیا بافی مادران در هفته بیست و سوم بارداری
آیا شما هم با ورود به هفته ۲۳ بارداری بیشتر رؤیابافی میکنید؟ نگران نباشید؛ این بخشی از تغییرات بامزه و تقریباً متداول سه ماهه دوم بارداری محسوب میشود. اکثر مادران باردار در این هفته از بارداری دچار نگرانی و رؤیاهایی عجیب و غریب در مورد نوزاد خود میشوند. معمولاً در این هفته مادر موضوعات روزمره را در رویای خود نیز میبیند.
یافتهها نشان میدهد که علت این رؤیابافیهای مادر در هفته بیست و سوم بارداری فعالیت بیش از حد بخشی از مغز مادر که مرتبط با رؤیابافی است، میباشد. سعی کنید از کنار این رؤیا به عنوان یک اتفاق فانتزی عبور کنید و خیلی آن را تفسیر نکنید و به چیزی ربط ندهید. آنها قرار نیست نشاندهنده حقیقت خاصی باشند.
ناراحتیهای اعصاب مادر
نگرانیهای مادران تمامی ندارد! خصوصاً در هفته بیست و سوم بارداری و هفته ۲۴ بارداری افکاری به سراغ مادر میآید که ممکن است اعصاب او را به هم بریزد. با شروع بارداری و رشد جنین داخل رحم شما، بخشهای مختلف بدن مادر دستخوش تغییر میشود که اعصاب نیز از این قاعده مستثنا نیست.
شما مسلماً در دوران حاملگی خود با تغییرات روحی، احساسی، هورمونی، ارتباطی و فیزیکی مختلفی مواجه خواهید بود. این اتفاق سادهای نیست که وجود فردی جدید که در وجودتان در حال شکلگیری است، به سرعت بپذیرید و باید برای کلیه تغییرات ایجادشده زمان قائل شوید.
مشکلات عصبی مادر باردار طبیعی هستند؛ فقط کافی است در این مواقع نفس عمیق بکشید و استراحت کنید. این دوره نیز سپری خواهد شد.
احساس درد در ناحیه دندههای مادر
مطمئنها شما کودک دلبندتان را به خاطر ضرباتی که به دندههای شما وارد میکند سرزنش نخواهید کرد! اما این واقعیت است که با حرکت و رشد کودک در فضای شکم شما، کودک ضرباتی به دندهها وارد خواهد کرد و دندهها را تحت فشار قرار میدهد. به همین دلیل گهگاه ممکن است دچار درد شکمیشوید.
- اگر آرام و خونسرد باشید، مدیریت این وضعیت آسانتر است.
- کمی آب بخورید و مدتی استراحت کنید تا از این فاز عبور کنید.
- شما همچنین میتوانید روی تخت خود دراز بکشید و بخش پایینی بدن خود را بالا نگه دارید تا خطر ابتلا به زایمان زودرس کاهش یابد.
- اگر مشکل همچنان ادامه داشت، حتماً به پزشک مراجعه کنید. ممکن است برای حفظ حاملگی خود به کمک پزشکتان نیاز داشته باشید.
احساس حرکات قویتر و منظمتر جنین
در هفته ۲۳ بارداری حرکات جنین واضحتر و ریتمدارتر میشود. تقویت عضلات و تکامل سیستم عصبی باعث میشود لگد زدنها قویتر احساس شوند که نشانه رشد مناسب جنین است.
افزایش وزن تدریجی
افزایش وزن در این مرحله طبیعی است و به دلیل رشد جنین، افزایش حجم خون و مایع آمنیوتیک رخ میدهد. کنترل وزن با تغذیه متعادل اهمیت زیادی در سلامت مادر و جنین دارد.
کمردرد و درد لگن
با بزرگتر شدن رحم و تغییر مرکز ثقل بدن، فشار بیشتری به ستون فقرات و مفاصل لگن وارد میشود. انجام حرکات کششی ملایم و حفظ وضعیت صحیح بدن میتواند این درد را کاهش دهد.
کشیدگی یا درد پهلوها و پایین شکم
کشیده شدن رباطهای نگهدارنده رحم (Round Ligament) میتواند باعث دردهای تیرکشنده در پهلو یا پایین شکم شود. این دردها معمولاً کوتاهمدت و بیخطر هستند.
تنگی نفس خفیف
رشد رحم به دیافراگم فشار وارد میکند و ممکن است احساس تنگی نفس خفیف ایجاد شود. این حالت در صورت نبود علائم شدید، طبیعی محسوب میشود.
سوزش سر دل و سوءهاضمه
هورمون پروژسترون باعث شل شدن دریچه بین معده و مری میشود و در نتیجه احتمال سوزش معده افزایش مییابد. وعدههای غذایی سبک و کمحجم کمککننده است.
یبوست یا نفخ
کاهش حرکات روده به دلیل تغییرات هورمونی باعث یبوست در هفته ۲۳ بارداری میشود. مصرف فیبر و آب کافی در بهبود این وضعیت مؤثر است.
گرفتگی عضلات پا
گرفتگی پا، بهویژه در شب، از شکایات شایع این هفته است و میتواند به دلیل تغییرات گردش خون یا کمبود برخی مواد معدنی باشد.
ورم خفیف پا و مچها
احتباس مایعات و فشار رحم بر عروق خونی باعث تورم خفیف اندامها میشود. بالا نگه داشتن پاها و استراحت منظم میتواند کمککننده باشد.
خارش پوست شکم و سینهها
کشیدگی پوست به دلیل رشد رحم و سینهها ممکن است باعث خشکی و خارش شود. استفاده از مرطوبکنندههای مناسب توصیه میشود.
افزایش ترشحات واژینال
افزایش جریان خون ناحیه لگن باعث بیشتر شدن ترشحات واژینال شفاف یا شیریرنگ میشود که در صورت نداشتن بوی بد یا خارش، طبیعی است.
تکرر ادرار
فشار رحم بر مثانه باعث افزایش دفعات ادرار میشود. این علامت معمولاً در سهماهه دوم و سوم بارداری دیده میشود.
تغییرات پوستی مانند تیرگی پوست یا خط تیره شکم
تغییرات هورمونی میتواند باعث ایجاد خط تیره روی شکم (لینهآ نیگرا) یا تیرگی برخی نواحی پوست شود که معمولاً پس از زایمان کمرنگتر میشود.
خستگی زودتر نسبت به هفتههای قبل
با افزایش وزن و فعالیت بیشتر سیستمهای بدن، ممکن است مادر زودتر احساس خستگی کند. استراحت کافی و خواب منظم اهمیت زیادی دارد.
آزمایش و سونوگرافی هفته بیست و سوم بارداری
در هفته ۲۳ بارداری، پیگیری نتایج آزمایشها و سونوگرافیهای قبلی و ارزیابی رشد جنین اهمیت زیادی دارد. در این مرحله، پزشک با بررسی روند رشد، وضعیت جفت، میزان مایع آمنیوتیک و سلامت عمومی مادر، اطمینان حاصل میکند که بارداری بهصورت طبیعی پیش میرود.
- مروری بر غربالگریهای سه ماهه اول
در ابتدای بارداری، آزمایش خون غربالگری سه ماهه اول شامل بررسی مارکرهایی مانند آزمایش papp-a و آزمایش hcg انجام میشود. همچنین اسکن شفافیت نوکال یا سونوگرافی nt برای اندازهگیری ضخامت پشت گردن جنین کاربرد دارد. این بررسیها با هدف بررسی مشکلات کروموزومی مانند سندروم داون و تریزومی ۱۸ انجام میشوند.
در برخی مادران، تست دقیقتر nipt برای ارزیابی اختلالات ژنتیکی پیشنهاد میشود. در موارد پرخطر نیز ممکن است پزشک انجام نمونهبرداری از پرزهای جفتی (cvs) را توصیه کند. در هفته بیست و سوم بارداری معمولاً نتایج این آزمایشها مجدداً مرور میشود تا روند رشد جنین با یافتههای قبلی تطابق داشته باشد.
- غربالگری سه ماهه دوم بارداری
در ادامه مراقبتهای بارداری، برخی مادران تحت غربالگری سه ماهه دوم بارداری قرار میگیرند. این مرحله میتواند شامل آزمایش چهارگانه یا آزمایش سرم یکپارچه باشد که با اندازهگیری چند مارکر خونی، احتمال ناهنجاریهای کروموزومی و برخی نقایص مادرزادی را ارزیابی میکند. هفته ۲۳ زمان مناسبی برای تحلیل نتایج این آزمایشها در کنار سونوگرافی است.
- سونوگرافی در هفته ۲۳ بارداری
در این هفته ممکن است سونوگرافی تکمیلی برای بررسی رشد اندامها، عملکرد قلب، وضعیت جفت و طول دهانه رحم انجام شود. همچنین در صورت نیاز، یافتههای قبلی مانند سونوگرافی آنومالی یا سونوگرافی nt با شرایط فعلی مقایسه میشوند. این ارزیابیها نقش مهمی در اطمینان از سلامت ساختاری و رشدی جنین دارند.
- آزمایشهای روتین مادر
علاوه بر غربالگریهای ژنتیکی، انجام تست ادرار برای بررسی عفونت، قند و پروتئین ادرار در هفته ۲۳ بارداری اهمیت دارد. در صورت نیاز، آزمایش خون برای بررسی کمخونی یا سطح قند خون نیز درخواست میشود تا سلامت مادر و جنین بهطور دقیق پایش شود.
به طور کلی، آزمایشها و سونوگرافی هفته بیست و سوم بارداری با هدف تکمیل ارزیابیهای قبلی، تشخیص بهموقع مشکلات احتمالی و اطمینان از رشد طبیعی جنین انجام میشوند و بخش مهمی از مراقبتهای استاندارد بارداری به شمار میروند.
مراقبت از مادر و جنین در هفته ۲۳ بارداری
در هفته ۲۳ بارداری که در ابتدای ماه ششم قرار دارید، رشد سریع جنین و افزایش وزن مادر نیاز به مراقبتهای دقیقتری دارد. کنترل منظم فشار خون، توجه به حرکات جنین، مدیریت افزایش وزن و انجام ویزیتهای دورهای از مهمترین اقدامات این هفته هستند. فعالیت بدنی سبک مانند پیادهروی، انجام حرکات کششی مخصوص بارداری و کاهش استرس به بهبود گردش خون و کاهش کمردرد کمک میکند. همچنین مصرف مکملهای تجویز شده مانند آهن و کلسیم باید طبق نظر پزشک ادامه یابد تا از کمخونی و ضعف استخوانی پیشگیری شود.
معمولاً زنان باردار در طول بارداری دچار فراموشی و گیجیهای مختصر میشوند. اما هرگز نباید در مراقبت از فرزند خود دچار فراموشی شوید و کمکاری کنید؛ بنابراین اصول مراقبت از مادر و جنین در ماه ششم بارداری و خصوصاً هفته 23 بارداری را بیاموزید و به دقت به کار ببرید. هر نکتهای هرچند کوچک، اهمیت زیادی در این دوران خواهد داشت.
تغذیه هفته بیست و سوم بارداری
در هفته ۲۳ بارداری نیاز بدن به انرژی و مواد مغذی افزایش مییابد. رژیم غذایی باید شامل پروتئین کافی برای رشد عضلات و بافتهای جنین، آهن برای جلوگیری از کمخونی، و کلسیم و ویتامین D برای تکامل استخوانها و دندانهای جنین باشد. مصرف سبزیجات برگ سبز، میوههای تازه، غلات کامل و مغزها توصیه میشود. برای کاهش سوزش سر دل و سوءهاضمه، بهتر است وعدههای غذایی کوچک اما مکرر مصرف شود و از غذاهای چرب و پرادویه پرهیز گردد. نوشیدن آب کافی نیز به پیشگیری از یبوست در هفته بیست و سوم بارداری کمک میکند.
طرز خوابیدن در هفته ۲۳ بارداری
بهترین طرز خوابیدن در هفته ۲۳ بارداری، خوابیدن به پهلوی چپ است. این وضعیت باعث بهبود جریان خون به جفت و افزایش اکسیژنرسانی به جنین میشود. استفاده از بالش بارداری بین زانوها و زیر شکم میتواند فشار روی کمر و لگن را کاهش دهد. توصیه میشود از خوابیدن به پشت خودداری شود، زیرا رحم بزرگشده ممکن است به عروق اصلی فشار وارد کرده و موجب سرگیجه یا کاهش فشار خون شود. داشتن برنامه خواب منظم و محیط آرام نیز به کاهش خستگی این هفته کمک میکند.
نکات مهم و پایانی در مورد هفته ۲۳ بارداری
در هفته ۲۳ بارداری، جنین وارد مرحلهای از رشد سریع اندامها و افزایش وزن میشود و مادر نیز تغییرات جسمی واضحتری را تجربه میکند. توجه به حرکات منظم جنین، کنترل افزایش وزن، مصرف منظم مکملهای تجویزی و مراجعه منظم به پزشک اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز علائمی مانند تورم شدید ناگهانی، سردرد مداوم، درد شدید شکم یا کاهش محسوس حرکات جنین باید سریعاً با پزشک مشورت شود. حفظ آرامش، خواب کافی و تغذیه متعادل در این هفته نقش مهمی در سلامت مادر و جنین دارد.
منبع :
سوالات متداول
اندازه شکم در هفته ۲۳ بارداری بهطور قابل توجهی بزرگتر از ماههای قبل است و معمولاً رحم چند سانتیمتر بالاتر از ناف قرار میگیرد. البته اندازه شکم به عواملی مانند وزن مادر، تعداد بارداریهای قبلی و وضعیت قرارگیری جنین بستگی دارد.
در این هفته معمولاً حرکات جنین باید احساس شود، اما شدت و تعداد آن در افراد مختلف متفاوت است. اگر چند ساعت حرکتی احساس نمیکنید، دراز کشیدن به پهلوی چپ، نوشیدن یک مایع شیرین و تمرکز روی حرکات میتواند کمککننده باشد. در صورت کاهش واضح یا عدم احساس حرکت برای مدت طولانی، مراجعه به پزشک ضروری است.
ارتفاع رحم (فوندال هایت) در هفته ۲۳ بارداری معمولاً حدود ۲۱ تا ۲۳ سانتیمتر است و تقریباً با تعداد هفتههای بارداری مطابقت دارد. این اندازهگیری به ارزیابی رشد طبیعی جنین کمک میکند.
سوالات کاربران
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.