علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی

مدفوع سبز در نوزادان یکی از موضوعاتی است که معمولا باعث نگرانی والدین می‌شود. این تغییر رنگ مدفوع ممکن است هم در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند و هم در نوزادان شیرخشکی مشاهده شود. در بسیاری از موارد، سبز شدن مدفوع کاملا طبیعی و ناشی از عواملی مانند نوع تغذیه، مصرف برخی داروها یا مکمل‌ها و حتی سرعت عبور غذا از روده است؛ اما گاهی نیز می‌تواند نشانه‌ای از بیماری یا عفونت باشد که نیاز به بررسی پزشک دارد.

علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی از جمله موضوعاتی است که پرسش‌های زیادی را برای والدین ایجاد می‌کند. عواملی مانند نوع شیر خشک، وجود آهن در ترکیبات آن، تغییر برند شیر خشک یا برخی مشکلات گوارشی می‌توانند در ایجاد این وضعیت نقش داشته باشند. همچنین در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، عواملی مانند عدم تعادل بین شیر ابتدایی و انتهایی یا برخی عفونت‌ها ممکن است باعث سبز شدن مدفوع شوند.

در این مقاله از مجله سلامت گهواره به بررسی مهم‌ترین علت‌های مدفوع سبز در نوزادان، تفاوت آن در نوزادان شیرخشکی و شیرمادر، علائم هشداردهنده و روش‌های درمان یا زمان مراجعه به پزشک خواهیم پرداخت.

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

مدفوع سبز نوزاد نشانه چیست؟

علت سبز بودن مدفوع نوزاد چیست؟ با توجه به مطالب قبلی متوجه شدید که ویژگی‌های مدفوع کودک می‌تواند تحت تاثیر عوامل متعددی تغییر کند. برخی از این عوامل بی‌خطر بوده و به‌راحتی برطرف می‌شوند اما برخی از آن‌ها نیاز به بررسی بیشتر توسط پزشک دارند. در این قسمت بر آن شدیم تا بررسی کنیم که وقتی مدفوع نوزاد سبز است علت چست؟

1. شیردهی نامناسب

شیردهی نامناسب می‌تواند اولین دلیل مدفوع سبز نوزاد باشد. شیر مادر در ساعت‌های مختلف شبانه‌روز، دوره‌های مختلف شیردهی و حتی در ابتدا و انتهای هر بار شیردهی ترکیب متفاوتی دارد. در هر بار شیردهی شیری که در ابتدا از پستان مادر خارج می‌شود سبک‌تر بوده و کم‌چرب است. پس از مدتی شیردهی، شیر خارج‌شده از پستان پرچرب‌تر می‌شود.

شیر پرچرب مدت بیشتری در معده و روده‌ها می‌ماند و به‌همین دلیل لاکتوز موجود در شیر، زمان بیشتری برای هضم نیاز دارد. اما اگر نوزاد زود از سینۀ مادر جدا شود یا زود بین پستان‌ها جابجا شود شیر پرچرب را نمی‌خورد و شیر کم‌چرب، زودتر از دستگاه گوارش او عبور می‌کند. به‌همین دلیل لاکتوز بیشتری به باکتری‌های رودۀ بزرگ او می‌رسد. در اثر سوخت‌وساز لاکتوز توسط این باکتری‌ها، یک مدفوع با حالت اسفنجی و متخلخل با رنگ سبز تیره ایجاد می‌شود.

این موضوع علت مدفوع سبز روشن در نوزاد است اما خطرناک نیست. جهت پیشگیری از آن به نوزاد زمان کافی بدهید تا از هر پستان مدت طولانی‌تری شیر بخورد. این موضوع بیشتر در ماه های اول رخ میدهد بنابراین در بیشتر موارد پاسخ به سوال مدفوع سبز در نوزاد دو ماهه نشانه چیست میتواند همین شیردهی نامناسب باشد. 

2. سرماخوردگی و بیماری‌های شایع

گاهی اوقات ممکن است سرماخوردگی، مشکلات معده یا حتی درآوردن دندان علت مدفوع سبز در نوزادان شیر خشکی باشد. این موارد نیز موقتی بوده و خطرناک نیستند اما بیماری اصلی کودک نیاز به درمان دارد. مدفوع سبز رنگ نوزاد چهل روزه معمولاً به همین دلیل است.

*رنگ مدفوع نوزاد هنگام دندان درآوردن چه تغییری می کند

3. مصرف قطره آهن یا فرآورده غنی‌شده با آهن

یکی از اصلی ترین علت سبز شدن مدفوع نوزاد شیر خشکی، وجود عنصر آهن است. معمولا این اتفاق به دلیل مصرف قطره آهن یا شیرخشک حاوی آهن از میان انواع شیر خشک در ایران رخ میدهد. در این حالت شاهد رنگ سبز مدفوع نوزاد بوده و قوام و سفتی آن نیز افزایش می‌یابد. اگر مدفوع سبز تیره در این موارد دیده شد اما اشتهای کودک و حال عمومی او خوب بود، این موضوع نگران‌کننده نیست و نیاز به اقدام خاصی ندارد.

4. حساسیت غذایی

گاهی اوقات کودک به برخی مواد غذایی حساسیت دارد و دستگاه گوارش او نمی‌تواند مواد غذایی خاصی را هضم کند. به‌همین دلیل مدفوع او ممکن است سبز رنگ شود. این موارد نیاز به بررسی بیشتر توسط پزشک و تغییر رژیم غذایی دارند.

*راهنمای تصویری دفوع نوزاد + انواع شکل مدفوع نشانه چیست

5. مصرف شیرخشک

بعضی از مواقع، علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی ترکیبات موجود در شیرخشک و تفاوت اندک آن‌ها با شیر مادر است. همچنین کودکانی که شیرخشک مصرف می‌کنند مدفوعی سفت‌تر از سایر نوزادان دارند. برخی شیرخشک‌ها مانند شیرخشک‌های هیدرولیزشده که در نوزادان دارای آلرژی به پروتئین شیر مصرف می‌شوند می‌توانند علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی باشند.

یک علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی ممکن است تغییر نوع و شرکت سازندۀ شیرخشک باشد زیرا کارخانه‌ها و شرکت‌های سازنده شیرخشک ممکن است ترکیبات متفاوتی را در فرمول شیرخشک استفاده کنند. این موضوع طبیعی بوده و معمولا نگران‌کننده نیست. جهت آشنایی با انواع شیرخشک و انتخاب شیرخشک مناسب فرزندتان می‌توانید به مقاله راهنمای خرید شیر خشک مراجعه کنید.

6. افزایش میزان صفرا در مدفوع

گفتیم که رنگ مدفوع در اثر رنگدانه‌های موجود در صفرا ایجاد می‌شود. حال اگر این رنگ‌دانه‌ها بیشتر یا کمتر از حد معمول باشند ممکن است منجر به ظهور رنگ مدفوع سبز نوزاد شود. پس علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی می‌تواند در اثر مشکل صفراوی باشد که باید توسط پزشک بررسی شود.

* مقاله درمان خانگی مدفوع نکردن نوزاد دو ماهه را مطالعه کنید.

7. عفونت‌های گوارشی

گاهی اوقات ممکن است علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی وجود ویروس یا باکتری باشد. در این مواقع معمولا علائم دیگری مانند مدفوع کف‌آلود، اسهال سبز نوزاد، درد شکم، بی‌قراری و تب نیز در نوزاد دیده می-شود. عفونت گوارشی از مواردی است که باید سریعا توسط پزشک درمان شود.

8. داروها

داروها به علت داشتن مواد شیمیایی روی دستگاه گوارش تاثیر می‌گذارند و ممکن است موجب تغییر رنگ مدفوع شوند. به‌طور مثال علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکیممکن است مصرف آنتی‌بیوتیک باشد. همچنین گاهی اوقات پس از درمان زردی نوزاد در بدو تولد، ممکن است مدفوع او سبز رنگ شود.

9. دفع مخاط همراه با مدفوع

گاهی اوقات ممکن است کودک همراه با مدفوع مقداری مخاط یا موکوس دفع کند که رگه‌هایی از رنگ سبز را نیز داشته باشد. مدفوع ژله‌ای سبز نوزاد می‌تواند نشانۀ دفع مخاط باشد که باید توسط پزشک بررسی شود زیرا احتمال عفونت یا حساسیت در این نوزادان وجود دارد. جهت دریافت اطلاعات کامل در این زمینه می‌توانید به مقالۀ مدفوع خلطی نوزاد مراجعه کنید.

به نقل از American Academy of Pediatrics (AAP)

مایل به سبز بودن مدفوع نوزاد طبیعی است. تا زمانی که نوزاد به‌خوبی شیر می‌خورد و رشد طبیعی دارد، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد.

A greenish tinge to the stools is normal. As long as your baby is feeding and growing normally, you should not be concerned.

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

علت‌های شایع مدفوع سبز در نوزادان

مدفوع سبز در نوزادان همیشه نشانه بیماری نیست و در بسیاری از موارد به دلیل تغییرات طبیعی در تغذیه یا عملکرد دستگاه گوارش ایجاد می‌شود. با این حال، آشنایی با علت‌های شایع این تغییر رنگ به والدین کمک می‌کند تا بتوانند شرایط طبیعی را از مواردی که نیاز به بررسی پزشکی دارند، تشخیص دهند. در ادامه مهم‌ترین دلایل مدفوع سبز در نوزادان را بررسی می‌کنیم.

• عبور سریع غذا از روده و هضم ناقص صفرا

یکی از شایع‌ترین علت‌های مدفوع سبز در نوزادان، عبور سریع محتویات روده است. در این شرایط، صفرا فرصت کافی برای تجزیه و تغییر رنگ پیدا نمی‌کند و در نتیجه مدفوع به رنگ سبز دفع می‌شود. این وضعیت معمولاً موقتی است و در صورت نداشتن علائم دیگری مانند اسهال شدید یا کاهش وزن، جای نگرانی ندارد.

• تغذیه با شیر مادر

در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، سبز شدن مدفوع می‌تواند کاملاً طبیعی باشد. ترکیب شیر مادر در طول هر وعده و همچنین در طول روز تغییر می‌کند و همین موضوع گاهی باعث تغییر رنگ مدفوع می‌شود.

• عدم تعادل بین شیر ابتدایی و شیر انتهایی

اگر نوزاد بیشتر شیر ابتدایی (Foremilk) را دریافت کند و به شیر انتهایی (Hindmilk) که چربی بیشتری دارد، نرسد، ممکن است مدفوع او سبز، کف‌آلود و حتی کمی آبکی شود. برای پیشگیری از این وضعیت بهتر است نوزاد در هر وعده، یک سینه را به‌طور کامل تخلیه کند و سپس در صورت نیاز از سینه دیگر تغذیه شود.

• تغییر ناگهانی نوع شیر خشک

تعویض برند یا نوع شیر خشک می‌تواند باعث تغییر موقت رنگ مدفوع شود. دستگاه گوارش نوزاد برای سازگار شدن با ترکیبات جدید به چند روز زمان نیاز دارد و در این مدت ممکن است مدفوع سبز مشاهده شود.

• مصرف شیر خشک غنی‌شده با آهن

بیشتر شیرخشک‌های استاندارد حاوی آهن هستند و این ماده می‌تواند رنگ مدفوع را به سبز تیره تغییر دهد. اگر نوزاد حال عمومی خوبی دارد، وزن‌گیری مناسب دارد و علائم غیرطبیعی دیگری دیده نمی‌شود، این تغییر رنگ معمولاً طبیعی است.

• عفونت‌های گوارشی خفیف

برخی عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی خفیف می‌توانند باعث افزایش حرکات روده و در نتیجه سبز شدن مدفوع شوند. در این موارد معمولاً علائمی مانند اسهال، بی‌قراری، استفراغ یا تب نیز دیده می‌شود و در صورت تداوم علائم باید با پزشک مشورت کرد.

• سرماخوردگی یا تب

سرماخوردگی و تب نیز گاهی عملکرد دستگاه گوارش را تغییر می‌دهند و باعث افزایش سرعت عبور مواد غذایی از روده می‌شوند. به همین دلیل ممکن است مدفوع نوزاد در طول بیماری به رنگ سبز تغییر کند و پس از بهبودی دوباره طبیعی شود.

• حساسیت یا عدم تحمل برخی ترکیبات غذایی

در برخی نوزادان، حساسیت به پروتئین شیر گاو یا عدم تحمل برخی مواد غذایی می‌تواند باعث سبز شدن مدفوع شود. در نوزادان بزرگ‌تر که غذای کمکی دریافت می‌کنند، برخی خوراکی‌ها نیز ممکن است چنین تغییری ایجاد کنند. اگر این وضعیت با خون در مدفوع، بثورات پوستی یا بی‌قراری شدید همراه باشد، بررسی پزشکی ضروری است.

• مصرف دارو یا مکمل آهن

مصرف مکمل آهن یا برخی داروها می‌تواند رنگ مدفوع را سبز یا سبز تیره کند. این تغییر معمولاً طبیعی است و تا زمانی که علائم نگران‌کننده دیگری وجود نداشته باشد، نیاز به درمان ندارد.

• رژیم غذایی مادر در دوران شیردهی

در برخی موارد، رژیم غذایی مادر می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر رنگ مدفوع نوزاد تأثیر بگذارد. مصرف زیاد سبزیجات سبز، مکمل‌های خاص یا برخی مواد غذایی ممکن است در بعضی نوزادان باعث تغییر رنگ مدفوع شود، اگرچه این موضوع در همه نوزادان رخ نمی‌دهد.

• ورود صفرا به مدفوع به دلیل افزایش حرکات روده

صفرا به‌طور طبیعی رنگ سبز دارد و زمانی که حرکات روده سریع‌تر از حالت معمول باشد، فرصت کافی برای تغییر رنگ آن به قهوه‌ای وجود ندارد. به همین دلیل، در بسیاری از موارد مدفوع سبز نتیجه مستقیم افزایش سرعت عبور مواد غذایی از دستگاه گوارش است و به‌تنهایی نشانه بیماری محسوب نمی‌شود.

جدول علت مدفوع سبز در نوزاد + علائم همراه

مدفوع سبز در نوزاد شیرخوار (شیر مادر)

مدفوع سبز در نوزاد شیرخوار همیشه نشانه وجود مشکل یا بیماری نیست. در بسیاری از نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، تغییر رنگ مدفوع به سبز کاملاً طبیعی است و به عواملی مانند نوع تغذیه، میزان دریافت شیر ابتدایی و شیر انتهایی یا سرعت عبور مواد غذایی از روده ارتباط دارد. اگر نوزاد اشتهای خوبی دارد، وزن‌گیری او طبیعی است و علائم نگران‌کننده‌ای مانند تب، استفراغ مکرر یا خون در مدفوع دیده نمی‌شود، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد.

یکی از مهم‌ترین دلایل مدفوع سبز در نوزادان شیرخوار، دریافت بیشتر شیر ابتدایی (Foremilk) نسبت به شیر انتهایی (Hindmilk) است. شیر ابتدایی رقیق‌تر و سرشار از لاکتوز است، در حالی که شیر انتهایی چربی بیشتری دارد و به هضم بهتر و احساس سیری نوزاد کمک می‌کند. زمانی که نوزاد قبل از تخلیه کامل یک سینه، به سینه دیگر منتقل شود، ممکن است مقدار زیادی شیر ابتدایی دریافت کند که در برخی موارد باعث سبز، کف‌آلود یا حتی آبکی شدن مدفوع می‌شود.

گاهی اوقات رژیم غذایی مادر نیز می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر رنگ مدفوع نوزاد تأثیر بگذارد. مصرف زیاد سبزیجات سبز، رنگ‌های خوراکی یا برخی مکمل‌ها ممکن است در تعداد کمی از نوزادان باعث تغییر رنگ مدفوع شود، هرچند این موضوع در همه نوزادان مشاهده نمی‌شود.

عفونت‌های ویروسی خفیف، سرماخوردگی یا افزایش حرکات روده نیز از دیگر عواملی هستند که می‌توانند باعث سبز شدن مدفوع نوزاد شیرخوار شوند. در این شرایط معمولاً با برطرف شدن بیماری، رنگ مدفوع نیز به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

اگر مدفوع سبز نوزاد برای چند روز ادامه پیدا کند یا همراه با علائمی مانند تب، استفراغ، اسهال شدید، بی‌حالی، کاهش وزن، خون یا مخاط زیاد در مدفوع باشد، لازم است نوزاد توسط پزشک اطفال معاینه شود تا علت دقیق آن مشخص شود.

مدفوع سبز در نوزاد شیرخشک‌خوار

مدفوع سبز در نوزاد شیرخشک‌خوار یکی از نگرانی‌های رایج والدین است، اما در بسیاری از موارد طبیعی بوده و به نوع شیر خشک یا ترکیبات آن ارتباط دارد. رنگ مدفوع نوزادان شیرخشکی می‌تواند از زرد مایل به قهوه‌ای تا سبز روشن یا سبز تیره متغیر باشد و این تغییر رنگ، به‌تنهایی نشانه بیماری نیست.

یکی از مهم‌ترین دلایل مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی، وجود آهن در ترکیبات شیر خشک است. بیشتر شیرخشک‌های استاندارد برای تأمین نیاز نوزاد با آهن غنی شده‌اند و این ماده می‌تواند باعث سبز یا سبز تیره شدن مدفوع شود. اگر نوزاد تغذیه مناسبی دارد، وزن‌گیری او طبیعی است و علائم دیگری مانند تب، استفراغ یا اسهال شدید مشاهده نمی‌شود، معمولاً این تغییر رنگ جای نگرانی ندارد.

تغییر ناگهانی نوع یا برند شیر خشک نیز می‌تواند برای چند روز باعث تغییر رنگ و حتی قوام مدفوع شود. دستگاه گوارش نوزاد برای سازگاری با فرمول جدید به زمان نیاز دارد و در این مدت ممکن است مدفوع سبز، کمی سفت‌تر یا شل‌تر از حالت معمول باشد. به همین دلیل، بهتر است در صورت امکان، تغییر شیر خشک با نظر پزشک و به‌صورت تدریجی انجام شود.

در برخی موارد، حساسیت یا عدم تحمل پروتئین شیر گاو یا سایر ترکیبات موجود در شیر خشک نیز می‌تواند باعث سبز شدن مدفوع شود. اگر این وضعیت با علائمی مانند دل‌درد، نفخ شدید، استفراغ، بثورات پوستی، خون یا مخاط در مدفوع همراه باشد، لازم است نوزاد توسط پزشک اطفال ارزیابی شود.

گاهی نیز عفونت‌های ویروسی، سرماخوردگی یا افزایش حرکات روده باعث می‌شوند صفرا فرصت کافی برای تغییر رنگ پیدا نکند و مدفوع به رنگ سبز دفع شود. این وضعیت معمولاً موقتی است و با بهبود بیماری برطرف می‌شود.

نکاتی که والدین نوزاد با تغذیه  شیر خشک باید بدانند

• بعد از روزهای اول تولد که دفعات دفع مدفوع علامت سیر شدن و یا عدم تغذیه کافی در نوزاد است، تعداد دفعات دفع و رنگ و قوام و سایر ویژگی های مدفوع نوزادان بسیار متغیر و کم اهمیت است.
• گاهی پس از هر بار تغذیه دفع اتفاق می‌افتد و تعداد دفعات آن تا هفت الی هشت بار در روز می‌رسد. بعضی از شیرخواران نیز فقط هر چند روز یکبار دفع دارند که هر دو طبیعی محسوب می‌شوند.
• تغییرات رنگ و قوام مدفوع وابسته به تغذیه و شرایطی است که اغلب بی‌اهمیت بوده و بررسی و تشخیص خاصی نیاز ندارد. اگر این تغییرات به صورت پایدار و در کنار تغییر در حال عمومی شیرخوار اتفاق افتد، بهتر است با پزشک متخصص اطفال در میان گذاشته شود.
• در صورتی که هر گونه علامت غیرعادی حاکی از عفونت یا حساسیت در نوزاد خود دیدید حتما با پزشک کودکتان مشورت کنید تا از خطرات احتمالی پیشگیری شود. 
• اگر کودک شما همراه با مدفوع سبز رنگ دچار اسهال نیز شده است، حتما به مقدار کافی به او مایعات و آب بدهید تا کودک دچار کم‌آبی و عوارض مرتبط با آن نشود. 
• برخی از والدین در مورد ارتباط مصرف شیرخشک و یبوست سوال می پرسند؛ برای توضیح این موضع و باید بگوییم که لازم است در ابتدا کودک خود را از نظر یبوست و عدم دفع بررسی کنید و در صورتی که هر گونه مشکلی در این زمینه بود با پزشک مشورت کنید. 
• اگر علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی، یبوست بود بهتر است یبوست را درمان کنید تا درد، خونریزی و مشکلات انسدادی برای او پیش نیاید. جهت درمان یبوست در فرزند خود می‌توانید از مقالۀ یبوست نوزاد کمک بگیرید.

به‌طور کلی، اگر مدفوع سبز نوزاد شیرخشکی تنها تغییر مشاهده‌شده باشد و نوزاد از نظر تغذیه، رشد و فعالیت طبیعی باشد، معمولاً نیازی به درمان خاص وجود ندارد. اما اگر این تغییر رنگ بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند تب، اسهال شدید، استفراغ مکرر، بی‌حالی، کاهش وزن یا وجود خون در مدفوع همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.

* رگه های قهوه ای در مدفوع نوزاد نشانه چیست؟ 

چه زمانی مدفوع سبز نوزاد نگران‌کننده است؟

گفتیم که مواردی مانند مصرف سبزیجات در غذای کمکی یا مصرف مکمل آهن یا برخی شیرخشک‌های غنی‌شده با آهن به‌طور طبیعی، علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی هستند و این موارد نیازی به پیگیری و درمان ندارند. اما بعضی اوقات وجود مدفوع سبز خطرناک است و به همین دلیل همواره بهتر است علت اصلی مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی مشخص شود.

اگر مدفوع سبز رنگ نوزاد همراه با علائم زیر بود نشان‌دهندۀ عفونت بوده و ممکن است برای نوزاد خطرناک باشد به همین دلیل نیاز به پیگیری و درمان سریع دارد. 

• اسهال
•  تب و لرز
•  بی‌حالی، خستگی و کاهش فعالیت
• کاهش حجم ادرار و غلیظ شدن آن که نشانه کم‌آبی بدن است.
• دفع خون یا موکوس در مدفوع
• تهوع و استفراغ
• کاهش اشتها و ممانعت از خوردن غذا
• بی‌قراری و گریۀ نوزاد

اقدامات لازم در صورت مشاهده مدفوع سبز

مشاهده مدفوع سبز در نوزاد همیشه به معنای وجود بیماری نیست، اما بهتر است والدین با دقت وضعیت نوزاد را بررسی کنند. توجه به علائم همراه و شرایط عمومی کودک می‌تواند به تشخیص طبیعی یا غیرطبیعی بودن این تغییر رنگ کمک کند. در ادامه مهم‌ترین اقداماتی که باید انجام دهید آورده شده است.

• وضعیت عمومی نوزاد را بررسی کنید

در قدم اول به حال عمومی نوزاد توجه کنید. اگر نوزاد مانند همیشه شیر می‌خورد، خواب مناسبی دارد، وزن‌گیری طبیعی دارد و تب یا بی‌حالی ندارد، سبز بودن مدفوع معمولاً جای نگرانی ندارد. اما وجود علائمی مانند تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی یا گریه‌های غیرعادی می‌تواند نیاز به بررسی پزشکی را نشان دهد.

• به تعداد دفعات و مدت ادامه‌دار بودن مدفوع سبز توجه کنید

اگر مدفوع سبز تنها برای یک یا دو بار مشاهده شود، معمولاً مسئله مهمی نیست. اما ادامه یافتن این وضعیت برای چند روز، به‌ویژه اگر با تغییر در قوام یا تعداد دفعات دفع همراه باشد، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.

• نوع تغذیه نوزاد را در نظر بگیرید

علت مدفوع سبز در نوزادان شیرمادر و شیرخشکی می‌تواند متفاوت باشد. بنابراین بررسی اینکه نوزاد از شیر مادر، شیر خشک یا ترکیبی از هر دو تغذیه می‌کند، به تشخیص علت کمک می‌کند.

• نحوه شیردهی را بررسی کنید

اگر نوزاد از شیر مادر تغذیه می‌کند، مطمئن شوید در هر وعده فرصت کافی برای تخلیه کامل یک سینه را دارد. دریافت ناکافی شیر انتهایی می‌تواند باعث سبز و کف‌آلود شدن مدفوع شود.

• شیر خشک را بدون نظر پزشک تغییر ندهید

بسیاری از والدین با مشاهده مدفوع سبز، برند یا نوع شیر خشک را تغییر می‌دهند. این کار ممکن است مشکلات گوارشی بیشتری ایجاد کند. هرگونه تغییر در شیر خشک باید با توصیه پزشک اطفال انجام شود.

• علائم همراه را بررسی کنید

وجود علائمی مانند اسهال، استفراغ، دل‌درد، نفخ شدید، تب یا کاهش اشتها می‌تواند نشان‌دهنده عفونت یا مشکلات گوارشی باشد و نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.

• از دریافت کافی شیر انتهایی اطمینان حاصل کنید

در نوزادان شیرخوار، دریافت شیر انتهایی که چربی بیشتری دارد، به هضم بهتر کمک می‌کند و احتمال سبز شدن مدفوع ناشی از عدم تعادل در شیردهی را کاهش می‌دهد.

• مصرف مکمل آهن را بررسی کنید

اگر نوزاد مکمل آهن مصرف می‌کند یا از شیر خشک غنی‌شده با آهن استفاده می‌کند، سبز شدن مدفوع می‌تواند کاملاً طبیعی باشد. با این حال، مصرف مکمل‌ها باید طبق تجویز پزشک ادامه یابد و بدون مشورت قطع نشود.

• تغییرات مدفوع را یادداشت کنید

رنگ، قوام، تعداد دفعات دفع و علائم همراه را ثبت کنید. این اطلاعات هنگام مراجعه به پزشک می‌تواند به تشخیص سریع‌تر علت کمک کند.

• با علائم هشداردهنده آشنا باشید

والدین باید بدانند که تغییر رنگ مدفوع به‌تنهایی معمولاً خطرناک نیست، اما همراه شدن آن با علائمی مانند تب بالا، استفراغ مکرر، کم‌آبی بدن، کاهش وزن، بی‌حالی یا بی‌اشتهایی نیازمند بررسی پزشکی است.

• در صورت تداوم مدفوع سبز به پزشک مراجعه کنید

اگر مدفوع سبز بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا مرتب تکرار شود، بهتر است نوزاد توسط پزشک اطفال معاینه شود تا علت اصلی مشخص شود.

• در صورت مشاهده خون در مدفوع یا بی‌حالی شدید، فوراً اقدام کنید

وجود خون در مدفوع، مدفوع سیاه غیرطبیعی، بی‌حالی شدید، کاهش سطح هوشیاری، استفراغ مداوم یا علائم کم‌آبی بدن از موارد اورژانسی هستند و باید بدون تأخیر نوزاد را به پزشک یا مرکز درمانی منتقل کنید.

رنگ طبیعی مدفوع نوزاد

علت مدفوع سبز در نوزادان شیرخشکی را بهتر است با توجه به سن، وضعیت سلامتی و رژیم غذایی آن‌ها بررسی کنیم. تفاوت شیر خشک و شیر مادر در مدفوع نوزاد به خوبی خود را نشان می دهد. مدفوع نوزاد در هر مرحله، از بدو تولد تا سنین بالاتر ویژگی‌ها و رنگ مخصوص به خود را دارد. این ویژگی‌ها نشان‌دهندۀ میزان تکامل سیستم گوارشی کودک و تغییرات رژیم غذایی او هستند. به-طور مثال اولین مدفوع نوزاد ترکیبی متفاوت با مدفوع نوزاد شش ماهه یا یک ساله دارد. در این قسمت به بررسی دقیق‌تر دلایل سبز شدن مدفوع نوزاد می‌پردازیم.

توصیه می کنیم مقاله های مروبط به خوردن کنجد در بارداری، خوردن پسته خام در بارداری و خوردن زنجبیل در بارداری را از دست ندهید. 

بدو تولد

اولین مدفوع نوزاد پس از تولد مکونیوم نام دارد. این مدفوع به رنگ سبز تیره مایل به سیاه بوده و حاوی مایع آمنیوتیک، مخاط، سلول‌های پوستی و پرز‌های جنینی است که نوزاد در رحم مادر آن‌ها را بلعیده است. مکونیوم معمولا چسبنده و بدون بو بوده و رنگ سبز تیرۀ مایل به سیاه آن به دلیل وجود رنگدانه-های صفراوی یا همان بیلی‌روبین است.

*رگه های سیاه در مدفوع نوزاد چیست و چه باید کرد.

شیرخوار‌گی

پس از گذشت چند روز از تولد و دفع مکونیوم رنگ مدفوع نوزاد تغییر می‌کند. در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند کم‌کم به رنگ قهوه‌ای روشن مایل به خردلی درمی‌آید. قوام این مدفوع معمولا شل بوده و بوی اسیدی یا ترشیدگی دارد. اما در نوزادانی که شیرخشک مصرف می‌کنند ممکن است قوام بیشتری داشته باشد و قلیایی یا خنثی و دارای بوی بیشتر باشد. در هفته‌های اول زندگی ممکن است مدفوع نوزاد حاوی تکه‌های سفت صابونی‌شکل باشد که به علت وجود لخته‌های کازئین است. چراکه دستگاه گوارش نوزاد قادر به هضم کامل شیر نیست.

داشتن تغذیه کمکی

مدفوع سبز لجنی نوزاد نشانه چیست؟ مدفوع سبز نوزاد شش ماهه، گاهی به علت شروع تغذیۀ کمکی برای نوزاد است. با شروع تغذیۀ کمکی، ممکن است مدفوع اندکی سفت‌تر شود و بسته به نوع غذای مصرفی، رنگ آن تغییر کند. به‌طور مثال اگر کودک از سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج استفاده کند مدفوع نوزاد سبز لجني یا تیره می‌شود. همچنین  اگر کودک از چغندر استفاده کند رنگ مدفوع او قرمز می‌شود. همچنین ترکیب غذایی مادر نیز اگر سبزیجات برگ سبز داشته باشد، رنگدانه‌ها می‌توانند از طریق شیر مادر به کودک منتقل شده و علت مدفوع سبز نوزاد باشند.

نکات پایانی

مدفوع سبز در نوزادان در بسیاری از موارد طبیعی است و به عواملی مانند نوع تغذیه، مصرف شیر خشک غنی‌شده با آهن یا تغییرات موقتی در عملکرد دستگاه گوارش مربوط می‌شود. با این حال، اگر این تغییر رنگ با علائمی مانند تب، بی‌حالی، استفراغ، اسهال شدید یا وجود خون در مدفوع همراه باشد یا بیش از چند روز ادامه پیدا کند، لازم است نوزاد توسط پزشک اطفال معاینه شود. توجه به وضعیت عمومی نوزاد و پرهیز از اقدامات خودسرانه، بهترین راه برای حفظ سلامت نوزاد است.

منبع :

American Academy of Pediatrics (AAP)