مصرف آجیل در بارداری | فواید و مضرات مصرف آجیل در دوران حاملگی

تیر ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
مصرف آجیل در بارداری

مصرف آجیل در بارداری در یک رژیم غذایی متعادل می‌تواند در تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز شما کمک کننده باشد. آجیل‌ها مواد مغذی هستند که از مواد معدنی همچون فولات، آهن، کلسیم و چربی‌های امگا 3 بسیار غنی بوده و از موادعذایی مناسب در بارداری محسوب می‌شوند. مصرف آجیل در بارداری مجاز است، مگر اینکه به آنها حساسیت داشته باشید یا یک متخصص بهداشت و درمان به دلایل خاصی مصرف آن را به شما توصیه نکرده باشد. در این مقاله درباره دیگر خواص آن بدانید.

مقدار مجاز مصرف آجیل در دوران حاملگی

مصرف مجاز آجیل در سه ماهه‌ی اول بارداری در حدود 60 گرم آجیل در روز، در سه ماهه دوم در حدود 90 گرم در روز و در سه ماهه آخر در حدود 100-120 گرم در روز است که معادل یک مشت آجیل است و باید ترکیبی از انواع آجیل و مغزها باشد.

فواید مصرف آجیل در بارداری کدامند؟

  1. مصرف آجیل و به طوری ویژه مغزهایی مانند بادام، گردو، بادام زمینی، فندوق فواید زیادی دارند. آجیل‌ها مملو از اسید چرب‌های اشباع نشده و سایر مواد مغذی سالم ( فیبر، ویتامین E، استرول گیاهی و ال.آرژنینی) هستند که به کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها از جمله فشار خون بالا در بارداری، دیابت و استرس اکسیداتیو کمک می‌کند. علاوه بر این، مصرف آجیل در بارداری ( در اندازه‌ی مجاز) با کاهش مشکلات شناختی در بزرگسالی همراه است.
  2. به طور کلی آجیل سرشار از اسید فولیک و اسیدهای چرب مانند اسیدهای چرب امگا 3 و امگا 6 است که برای رشد عصبی بسیار مهم هستند. جنین می‌تواند این اسیدهای چرب را فقط از رژیم غذایی مادر دریافت کرد زیرا بدن ما نمی‌تواند آن‌ها را سنتز کند و از این رو اسیدهای چرب ضروری نامیده می‌شوند.
  3. میزان نیاز به اسیدهای چرب امگا3، در زنان باردار نسبت به زنان غیرباردار افزایش می‌یابد. برخی مطالعات نشان می‌دهد که این اسیدهای چرب در بارداری و وزن هنگام تولد نوزادان نقش اساسی دارند. 
  4. در دوران بارداری، خوردن یک مشت آجیل (که میزان آن در بالا توضیح داده شد) می‌تواند باعث تجمع این مواد مغذی در قسمت جلوی مغز جنین شده و منجر به بهبود حافظه و سایر عملکردهای شناختی می‌گردد. طبق مطالعات، مصرف آجیل در دوران بارداری مزایای طولانی مدت برای رشد حرکتی و شناختی کودک دارد. بعلاوه خوردن آجیل به دلیل داشتن میزان بالایی پروتئین در این دوران بسیار تاکید شده است. 

فواید مصرف انواع آجیل در بارداری

تقریباً هر نوع آجیلی که مصرف ‌کنید، مزایای سلامتی‌بخشی برای شما فراهم می‌کند. با این حال، در زمان بارداری شش عدد مغز وجود دارد که می‌تواند تاثیر ویژه‌ای داشته باشند.

  • بادام درختی

بادام درختی میو‌ه‌ی خوراکی درخت بادام است که عمدتاً در خاورمیانه رشد می‌کند. بادام سرشار از مواد معدنی مانند منگنز، فسفر و مس در بارداری است و منبع خوبی برای ویتامین E می‌باشد. همچنین بادام می‌تواند به تنظیم قند خون و فشار خون کمک کند که برای کاهش خطر پره‌اکلامپسی در زنان باردار و هضم غذا بسیار مهم است. منگنز موجود در بادام درختی، در ساخت استخوان نوزاد کاربرد دارد. ریبوفلاوین از دیگر مواد مغذی موجود در بادام درختی است که رشد شناختی نوزاد را بهبود می‌بخشد.

فواید مصرف آجیل در بارداری

  • بادام زمینی

بادام زمینی منبع غنی پروتئین و فولات است که به رشد مغزی و ستون فقرات کمک می‌کند. آنها حاوی مواد باارزشی مانند بیوتین، مس و منگنز هستند. مس موجود در بادام زمینی به رشد رگ‌های خونی و سیستم قلبی و عروقی کمک می‌کند. اگر در خانواده سابقه‌ی آلرژی به بادام زمینی دارید، در مورد مصرف آن با پزشک مشورت کنید.

  • فندق

این آجیل حاوی فیبر زیادی است که به هضم غذا کمک می‌کند و در تنظیم قند خون و کاهش التهاب نقش مهمی دارد. فندق سرشار از چربی‌های اشباع نشده است که می‌توانند سلامت قلب را تقویت کنند. کربوهیدرات فندق کم و از نظر فیبر نیز متوسط است. ویتامین E موجود در فندق می‌تواند از بدن مادر در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد محافظت کند. فندوق دارای پتاسیم و کلسیم در بارداری است که برای رشد و نموی سیستم عصبی نوزاد مفید بوده و مانع از خستگی مفرط می‌شوند.

  • پسته

خوردن پسته در بارداری به دلیل اینکه سرشار از آنتی اکسیدان‌هایی مانند ویتامین E و مواد معدنی مانند روی، آهن و سلنیوم هستند و مانند سایر آجیل‌ها، ‌ها هم حاوی فیبر زیادی هستند، بنابراین برای کمک به هضم فوق‌العاده‌اند. پسته‌ی خام به تولید سلول‌های خونی و خون‌سازی کمک می‌کند که در بارداری به شدت مهم است.

  • گردو

گردو تقریباً شبیه به شکل مغز انسان است، و از آنجا که سرشار از امگا 3 و ماده مغذی که به ارتقاء سلامت مغز کمک می‌کند، به شدت لرای رشد جنین مفید است. گردو حاوی انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی مفیدی است که می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی کمک کند. تحقیقات نشان داده است ضریب هوشی در نوزادانی که مادرشان در دوران بارداری گردو مصرف می‌کرده است بالاتر است. همچنین گردو خواص خون‌سازی و تصفیه کنندگی خون را دارد. خوردن بیش از حد گردو گرمی بدن را افزایش می‌دهد، در خوردنش تعادل را رعایت کنید.

  • بادام هندی

بادام هندی نوعی مزه‌ی خامه‌ای دارد و حاوی چربی‌های اشباع نشده از جمله اسید اولئیک و پالمیتولئیک است. این مغز، یک جایگزین گیاهی برای خامه است و کالری کمتری دارد. بادام هندی از نظر کلسیم نیز یک منبع غنی به شمار می‌آید که می‌تواند در استخوان‌سازی نوزاد بسیار مفید باشد. بادام هندی منبع غنی از مواد ضدباکتریایی است که می‌تواند به جلوگیری از رشد عفونت کمک کند.

مصرف آجیل در اوایل بارداری

خوردن آجیل در اوایل بارداری می‌تواند رشد عصبی و روانی کودک را بهبود ببخشد. مشخص شده است کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری و در سه ماهه‌ی اول بارداری آجیل خورده‌اند( به طور متوسط 74 گرم در هفته) از نظر ضریب هوشی، حافظه، توجه و تمرکز سطح بهتری نسبت به کودک مادرانی دارد که در این دوران آجیل مصرف نکرده‌اند قرار دارند.

مغزها منبع غنی از اسید فولیک هستند. اسید فولیک در مرحله‌ی اول بارداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا این ویتامین B به تشکیل لوله‌ی عصبی کمک می‌کند. کمبود اسید فولیک می‌تواند منجر به نقص جدی هنگام تولد (مانند آنانسفالی و اسپینا بیفیدا) در مغز و ستون فقرات شود. طبق نظر مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری، هر زن در سن تولید مثل باید روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک مصرف کند تا از وقوع عواقب نامطلوب بارداری خودداری کند. 

مصرف اسیدهای چرب امگا 3 به ویژه اسیدهای ایکوزاپنتائنوئیک (EPA) و اسید داکوزهگزانوئیک (DHA) نیز در دوران بارداری از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا یک ماده اساسی برای رشد ساختاری و عملکرد مغز جنین، شبکیه و سیستم ایمنی بدن است. میزان کافی و روزانه‌ی اسیدهای چرب امگا 3 که توسط هیئت غذا و تغذیه مؤسسات ملی بهداشت ایالات متحده توصیه می‌شود، در دوران بارداری و شیردهی به ترتیب برابر با 1.4 گرم و 1.3 گرم می‌باشد. این مقدار برای بهبود رفتار، توجه، تمرکز، حافظه و توانایی‌های یادگیری در کودکان لازم است. سطح پایین امگا 3 در مغز جنین می‌تواند منجر به نقص شناختی و اختلالات رفتاری مانند اضطراب، افسردگی و پرخاشگری شود.

طبق شواهد علمی، اسیدهای چرب اشباع نشده مسئول تعدادی از عملکردهای فیزیولوژیکی از جمله تنظیم بیان ژن، حفظ ترکیب غشای سلولی، مدولاسیون کانال‌ها و پروتئین‌های غشایی هستند. علاوه بر این، آن‌ها دارای اثرات ضد التهابی می‌باشند، که به ویژه در دوران بارداری مفید هستند.

مصرف آجیل در ماه آخر حاملگی

اگرچه مصرف آجیل در اوایل بارداری به شدت در رشد کودک تاثیرگذار است اما مطالعات نشان می‌دهد که مصرف آن در سه ماهه‌ی سوم تاثیر چشمگیری ندارد. این ممکن است بدین خاطر باشد که تاثیر عوامل درون‌زا و برون‌زا بر رشد جنین در کل دوره‌ی بارداری متفاوت است و تاثیر وضعیت تغذیه‌ای مادر در اوایل بارداری برجسته‌تر است.

مصرف آجیل در دیابت بارداری

آجیل برای افراد مبتلا به دیابت بسیار مفید است و مطالعات نشان می‌دهد که آجیل ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را کاهش دهد. مصرف گردو با کاهش شیوع فاکتورهای خطرناکِ بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت نوع 2 و سندرم متابولیک همراه است. همچنین گردو حاوی اسید چرب‌های امگا 3 است که با کنترل کلسترول نقش پررنگی در کنترل دیابت بارداری دارند.

بادام حاوی مواد مغذی زیادی به ویژه ویتامین E است که نقش مفیدی در کنترل دیابت دارد. بادام زمینی و پسته هم باعث کاهش کلسترول بد می‌شوند. تقریباً همه‌ی آجیل‌ها برای افراد مبتلا به دیابت مفیداند. با این حال، باید از مصرف آجیل شور جلوگیری کرد. مصرف زیاد نمک به طور مداوم با افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی همراه است.

یکی از بارزترین فواید آجیل برای زنان باردار مبتلا به دیابت، تأثیر آنها بر میزان کلسترول است. جلوگیری از افزایش سطح کلسترول برای مبتلایان به دیابت ضروری است. بادام، بادام زمینی و پسته همگی کلسترول بد را به طور موثری کاهش می‌دهند. کلسترول بد به ذرات کوچک و متراکم لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) می‌گویند که در شریان‌ها رسوب کرده و آنها را تنگ می‌کنند. بادام، گردو، پسته و فندق با افزایش سطح چربی با چگالی بالا (HDL) یا کلسترول خوب، کلسترول بد را کاهش می‌دهند. HDL، کلسترول بد را پاک می‌کند، بنابراین خطر بیماری قلبی را کاهش می‌دهد.

اما آجیل‌ها همیشه در کنترل دیابت نقش سازنده‌ای ندارند. باید توجه داشته باشید که کالری آن‌ها بالاست. برای مثال 100 گرم بادام حاوی 576 کالری است که برای افراد مبتلا به دیابت بسیار زیاد است. بنابراین توصیه می‌شود افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که مایل به کاهش وزن هستند، مصرف آجیل را تا حدود زیادی کنترل کنند.

مضرات مصرف آجیل در دوران بارداری

تا اینجا شما فقط در مورد فواید آجیل خوانده‌اید با این حال این امکان وجود دارد که خوردن آجیل مشکلی برای شما یا جنین‌تان ایجاد کند. به خاطر بروز آلرژی در مورد خوردن آجیل‌ها در بارداری هشدار داده شده است به ویژه بادام زمینی که منجر به بروز اگزما، آسم و حساسیت های غذایی می‌شود. مصرف بیش از حد آجیل می‌تواند خطر ابتلا به حساسیت به تخم مرغ و شیر را در جنین افزایش دهد. همچنین مطالعات نشان داده است که مصرف بیش از اندازه می‌تواند خطر ابتلا به آسم در کودک را افزایش دهد. اگر سابقه‌ی آسم در خانواده‌تان وجود دارد از مصرف آجیل در بارداری خودداری کنید زیرا همین شرایط برای کودکتان نیز رخ خواهد دارد. آلرژن‌های موجود در آجیل می‌توانند از طریق جفت به نوزاد منتقل شوند. 

سوالات رایج درباره مصرف انواع آجیل در بارداری

تخمه در بارداری خوب است؟

از نظر کیفی خوردن برخی از تخمه‌ها نه تنها در بارداری مضر نیست بلکه می‌تواند خیلی هم مفید باشد. برای مثال یکی از تخمه‌های پرخاصیت در دوران بارداری تخم کدو است که مصرف آن به شدت توصیه می‌شود. تخم کدو تنبل پر از بتاکاروتن است و نیاز روزانه‌ی به ویتامین A برای زن بارداری را تامین می‌کند. این تخمه منبع غنی از آهن است و به بهبود کم‌خونی در دوران بارداری کمک می‌کند. و همچنین خطر زایمان زودرس را کاهش می‌دهد. این تخمه منبع غنی از ویتامین B6، پروتئین، روی و آنتی اکسیدان‌ها است که به تقویت سیستم ایمنی در برابر عفونت کمک می‌کند. 

تخمه‌ی آفتابگردان نیز می‌تواند مفید باشد این تخمه حاوی فولات، روی، ویتامین E، منیزیم و سلنیوم است و مقدار اسید فولیک در آن از اسفناج نیز بیشتر است. 

پس آیا مصرف تخمه در بارداری خوب است؟ پاسخ به این سوال تا حدود زیادی به میزان مصرف شما بستگی دارد. باید در مصرف تخمه‌ها و به طور کلی مصرف آجیل در بارداری تعادل را رعایت کنید زیرا دارای کالری بالایی هستند و مادر را دچار عوارض چربی زیاد در بارداری می‌کند. همچنین به تخمه‌ها در فرایند نمک زده می‌شود که می‌تواند منجر به پرفشاری خون شود. به هیچ عنوان تخمه را با پوست نخورید زیرا اسید معده را کاهش می‌دهد و منجر به دیابت یا مشکلات کلیوی می‌شود.