درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه | روش‌های درمان خانگی و دارویی

مرداد ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه

ازآنجایی که نوزاد توان بیان شکایت خود را ندارد، در مواجهه با هرمشکلی گریه می‌کند. پس مادر وظیفه‌ سختی در تشخیص مشکل نوزاد و آرام‌کردن او دارد. یکی از مشکلات رایجی که موجب بی‌قراری و گریه غیرمعمولی نوزاد می‌شود، دل‌ درد است. دستگاه گوارش نوزاد، نابالغ و در‌حال‌ رشد است. به‌همین علت، نوزادان اغلب مشکلاتی مانند نفخ، ریفلاکس، اسهال و یبوست را همراه با دل‌ درد تجربه می‌کنند. بنابراین درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه نیاز به تشخیص علت آن دارد.

علل شایع دل درد نوزادان زیر یک ماه

نفخ شکم نوزاد

قبل از پرداختن به موضوع درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه لازم است بدانید نفخ به‌علت تجمع بیش‌از‌حد گاز در دستگاه گوارش اتفاق افتاده و می‌تواند موجب ناراحتی و دل پیچه‌ نوزاد شود. دل دردِ ناشی از نفخ، در نوزادان زیر سه ماه شایع‌تر است. چراکه دستگاه گوارش آن‌ها هنوز در حال تکامل است. پس مادر باید در قدم اول، دل درد نوزاد ده روزه را به نفخ شکم ارتباط دهد. تقریبا همه‌ی نوزادان دچار نفخ می‌شوند. چه نوزادانی که از مادر شیر می‌خورند چه نوزادانی که از شیشه شیر و شیر خشک استفاده می‌کنند. ممکن است به‌علت مصرف غذاهای نفاخ در دوران شیردهی توسط مادر، احتمال نفخ شکم نوزاد بیشتر ‌شود.

شیر خوردن نادرست 

اگر در هنگام شیردهی، به‌موقعیت قرار گرفتن نوزاد زیر سینه توجه نشود، ممکن است هوای زیادی وارد معده نوزاد شده و باعث نفخ و دل درد شود. عدم رعایت روش صحیح شیردهی را می‌توان مهم‌ترین علت دل درد کودکان بعد از خوردن غذا دانست. چراکه می‌تواند موجب رفلاکس، رفلاکس پنهان نوزاد و دل درد همراه با آن شود. بهترین حالت قرارگرفتن نوزاد هنگام نوشیدن شیر به‌گونه‌ای است که سرِ نوزاد بالاتر از بدن او قرار بگیرد. همچنین لازم است تا از شیشه شیر مناسب استفاده کنید. چراکه هرچه سوراخ شیشه شیر بزرگ‌تر باشد، هوای بیشتری به‌همراه شیر وارد دهان نوزاد شده و موجب نفخ و دل درد می‌شود. توجه به سوراخ شیشه شیر می‌تواند موجب درمان دل درد نوزاد نارس شود.

حساسیت نوزاد به شیر‌خشک و دل درد نوزاد

شایع‌ترین آلرژی یا حساسیت در نوزادان، حساسیت کودک به پروتئین گاوی است که در اغلب شیر‌خشک‌ها وجود دارد. این حساسیت به‌این معناست که بدن نوزاد نسبت به یکی از پروتئین‌های شیر گاوِ موجود در ترکیب شیرخشک واکنش بیش‌ازحد نشان داده و با آن مانند یک میکروب رفتار می‌کند. علائم حساسیت نوزاد به شیر خشک بسیار مشخص و شامل مواردی مانند تف کردن مکرر نوزاد، استفراغ، مدفوع خونی، اسهال، کهیر، اگزما و گریه است. درصورت مشاهده حساسیت به شیر‌خشک حتما برای انتخاب شیر‌خشک مناسب حساسیت به پروتئین گاوی با پزشک مشورت کنید. 

عدم تحمل لاکتوز

بدن برخی کودکان نمی‌تواند لاکتوز موجود در شیر یا شیرخشک‌های معمولی را هضم کند. در این افراد متابولیسم ناقص لاکتوز موجب ایجاد گاز زیادی در دستگاه گوارش شده و دل درد ایجاد می‌کند. برای جلوگیری از ایجاد دل‌پیچه در این نوزادان باید از انواع خاصی از شیرخشک‌های بدون لاکتوز استفاده کنید.

کولیک نوزاد

درصورتی که نوزاد در سن کمتر از پنج ماهگی، به شکل غیرقابل کنترل و بیش‌از سه ساعت متوالی در حداقل سه روز از هفته و به‌مدت حداقل سه هفته گریه می‌کند، احتمالا به قولنج نوزادی یا کولیک مبتلا است. اغلب نوزادان در سن 3 تا 4 ماهگی به‌صورت قابل توجهی بهبود پیدا کرده و علائم کولیک را پس از پنج ماهگی دیگر نشان نمی‌دهند. درمان مشخصی برای کولیک وجود ندارد. اما تکان دادن نوزاد، قنداق کردن، حمام آب ولرم، مصرف فراورده‌های پروبیوتیک (قطره پدی‌لاکت)، پخش صدای سفید مانند صدای سشوار برای نوزاد و ماساژ برای دل درد نوزاد مفید خواهد بود.

یبوست

یبوست نیز از دلایل ایجاد دل درد در نوزاد است. برای تسکین و درمان دل‌درد ناشی از یبوست نوزاد می‌توانید از ورزش دوچرخه استفاده کنید. برای این‌کار نوزاد را به پشت خوابانده و پاهای او را مانند رکاب‌زدن دوچرخه تکان دهید. این‌ورزش به حرکت روده‌های نوزاد و تسهیل دفع کمک می‌کند. شیردهی کافی را نیز فراموش نکنید.

دل درد نوزادان زیر یک ماه

از کجا بفهمیم نوزاد دل درد دارد؟

کوچولویتان با نشان دادن یک یا چند مورد زیر وجود دل درد را به‌شما اطلاع می‌دهد:

  • ایراد گرفته و بدخلقی می‌کند.
  • نمی‌خوابد و غذا نمی‌خورد.
  • بیش از معمول گریه می‌کند.
  • اسهال و استفراغ
  • به خود می‌پیچد و ثابت نمی‌ماند.
  • شکلک درآورده و پلک‌هایش را محکم به‌هم فشار می‌دهد.
  • پاهایش را به‌داخل شکم جمع می‌کند.

برای دل درد نوزاد چه باید کرد؟

روش‌های مختلفی برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه پیشنهاد شده است. از جمله روش‌های درمان دل درد نوزاد در طب سنتی و یا داروهای شیمیایی با عنوان شربت‌ دل درد کودکان که در انواع مختلفی عرضه می‌شود. برای بررسی بهترین داروی دل درد نوزادان با ما همراه باشید.

توجه کنید که اطلاعات زیر جایگزین مراجعه به پزشک نیست. درصورت تداوم علائم دل درد، مشاهده‌ی علامت‌های هشداردهنده‌ای که در ادامه به ‌آن‌ها خواهیم پرداخت و مخصوصا برای درمان دل درد نوزاد نارس، حتما به پزشک مراجعه کنید. زیرا می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری مانند انتروکولیت نکروزان در کمین نوزاد باشد.

روش‌های خانگی و ساده برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه

ماساژ برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه

ماساژ شکم می‌تواند برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه خیلی کمک‌کننده باشد. ماساژ باعث ایجاد آرامش عصبی و عضلانی روده‌ها شده و به خروج گازهای معده و عمل دفع کمک می‌کند. برای ماساژ، نوزاد را به پشت خوابانده و با حرکات دایره‌ای و درجهت عقربه‌های ساعت به‌آرامی شکم او را ماساژ دهید. بهتر است ماساژ با رعایت فاصله‌ی یک ساعت، قبل یا بعد از خوردن غذا، انجام شود.

حمام آب ولرم

حمام آب ولرم اثر تسکین دهنده‌ای برای نوزاد دارد. همچنین آب گرم برای دور‌کردن ذهن کودک از حس درد و کمک به خواب او مفید است. شما می‌توانید با ماساژ شکم نوزاد در حین حمام، به آرامش عصبی و عضلانی شکم او و احساس راحتی هرچه بیشتر نوزاد کمک کنید.

ورزش دوچرخه 

ورزش دوچرخه نیز می‌تواند برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه مفید باشد. برای انجام این ورزش، ابتدا نوزاد را به پشت خوابانده سپس پاهای او را مانند رکاب زدنِ دوچرخه حرکت دهید. این ورزش به حرکت روده‌ها و خروج گاز اضافی دستگاه گوارش کمک کرده و به نوعی در درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه موثر است.

فراورده‌های پروبیوتیک 

یکی از راه‌های درمان دل درد، که برای کودکان بالای 6 ماه استفاده می‌شود، استفاده از ماست‌های پروبیوتیک است. این ماست‌ها با تامین میکروب‌های مفیدِ دستگاه گوارش، به درمان دل درد کودک کمک می‌کنند. البته باید توجه کنید که به‌هیچ وجه نمی‌توان از فراوده‌های پروبیوتیک برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه استفاده کرد و حتی برای کودکان بالای 6 ماه نیز مشورت با پزشک ضروری است.

نوازش و تکان دادن نوزاد

تکان‌دادن و نوازش، باعث آیجاد حس آرامش در نوزاد می‌شود. ازآنجایی که گریه کردنِ نوزاد خود باعث ورود هوای زیادی به معده‌ی او شده و موجب نفخ و درنتیجه دل درد نوزاد می‌شود، ابتدا لازم است نوزاد را آرام کنید. همچنین تکان دادن نوزاد به عبور گاز‌های اضافی از روده کمک کرده و در درمان دل درد نوزاد زیر ماه تاثیرگذار است.

گرفتن آروغ

در هرصورت (تغذیه نوزاد از مادر یا شیشه شیر) پس‌از شیر خوردن، نوزاد باید بر روی شانه قرار گرفته و با ضربه‌های آرام به پشت او، امکان خروج هوا از معده‌ی نوزاد فراهم شود. چراکه جلوگیری از ورود هوا به معده‌ی نوزاد در هنگام شیر خوردن غیرممکن است. به‌همین علت توصیه ‌می‌شود پس از مدتی شیر خوردن، آروغ نوزاد گرفته شود و مجددا به نوزاد شیر داده شود. با این‌کار از نفخ و دل درد نوزاد جلوگیری خواهد شد.

برای دل درد نوزاد چه باید کرد؟

درمان گیاهی دل درد کودکان و نوزادان

عرق نعناع برای نوزاد

یکی از دلایل دل درد نوزادان، نفخ شکم است. عرق نعناع می‌تواند برای ایجاد آرامش در دستگاه گوارش نوزاد و خروج گازهای اضافی برای درمان نفخ شکم نوزاد استفاده شود. البته توجه کنید که برای کودکان زیر دو ماه و بویژه برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه اصلا نباید از عرق نعناع استفاده کرد. حتی برای کودکان بالای شش ماه نیز باید ابتدا با پزشک در مورد علت دل درد و میزان مجاز عرق نعناعِ مصرفی مشورت کنید. چراکه عرق نعناع در شرایط دل درد کولیکی نوزاد یا رفلاکس می‌تواند حتی مضر هم باشد.

چای بابونه

مصرف چای بابونه تاحدی در رفع دل درد کولیکی نوزاد موثر است. همچنین به خوابیدن نوزاد کمک کرده و باعث آرامش دستگاه گوارش او می‌‌شود اما نه درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه! چراکه تنها غذای نوزاد تا قبل از 6 ماهگی، شیر است و دادن هر نوشیدنی دیگری به او توصیه نمی‌شود.

دم‌کرده آویشن، رازیانه یا زیره سبز

مصرف این دم‌کرده‌ها توسط مادر می‌تواند در درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه مفید باشد. این دم‌کرده‌ها علاوه‌بر افزایش شیر مادر، باعث کاهش نفخ مادر شده و به‌این ترتیب از انتقال نفخ از شیر مادر به نوزاد جلوگیری می‌شود.

داروهای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه

قطره‌ی کولیکز

قطره‌ی کولیکز(colicEZ) محتوی عصاره طبیعی شوید و رازیانه بوده و به‌علت خواص ضد نفخی که دارد، برای درمان دل درد نوزادان زیر یک ماه استفاده می‌شود. میزان استفاده از آن به‌صورت هر 6 ساعت 10 قطره بوده و درصورت بهبود علائم، باید تعداد قطره‌ها کاهش یابد.

گریپ میکسچر برای نوزاد

گریپ میکسچر حاوی عصاره‌های گیاهی مانند بابونه، نعنا، شوید، دارچین، هل و ... است.  این‌ترکیب برای درمان کولیک یا نفخ کودکان تجویز می‌شود. ترجیحا نباید از گریپ میکسچر برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه استفاده کرد ولی برای نوزادان بالای 2 ماه بلامانع است. دقت کنید که از گریپ میکسچری استفاده کنید که حاوی الکل و شکر نباشد.

قطره ایزی‌کول

این قطره حاوی آنزیم لاکتاز بوده و می‌تواند به شیر مادر یا شیر‌خشک اضافه شود. آنزیم لاکتاز به‌صورت طبیعی در دستگاه گوارش تولید می‌شود تا قند موجود در شیر (لاکتوز) را هضم کند. در چند ماه اول زندگی، دستگاه گوارش نوزاد قادر به تولید میزان کافی آنزیم لاکتاز نیست و به علت هضم قند لاکتوز توسط میکروب‌های دستگاه گوارشِ نوزاد، برخی نوزادان به نفخ و دل درد مبتلا می‌شود. این قطره به پیشگیری و درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه کمک می‌کند.

پدی‌لاکت

این قطره یک ترکیب پروبیوتیکی است و به‌علت خواص ضد نفخ، برای درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه استفاده می‌شود.

کامی‌وی

این شربت حاوی عرق زیره سبز، زیره سیاه و ترنجبین بوده و خاصیت ضد نفخ و ضد دل پیچه دارد. از کامی‌وی (CAMI-WAY) به‌منظور درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه استفاده می‌شود.

چه زمانی باید درمورد دل پیچه نوزاد نگران باشم؟

در صورت تداوم دل درد نوزاد (پس از 24 ساعت)، عدم درمان دل درد نوزاد زیر یک ماه و یا مشاهده‌ی علائم زیر حتما به اورژانس مراجعه کنید:

  • وجود خون در ادرار نوزاد یا مدفوع او
  • اتساع بیش‌از حد شکم نوزاد یا سفت شدن آن
  • بی‌اشتهایی به شیر
  • استفراغ مداوم یا اسهال ادامه‌دار
  • تب بالای 38 درجه سانتی‌گراد که دلیل مشخصی نداشته باشد.
  • تغییر الگوی گریه‌کردن نوزاد